Stowarzyszenie Producentów Elementów Betonowych dla Kanalizacji

Wróć do listy publikacji

20.12.2011 – Agnieszka Leśnik

Nowe regulacje prawne dotyczące wprowadzania do obrotu wyrobu budowlanego

W Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (Dz.U. L 88) z dnia 4 kwietnia 2011 r ukazało się Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. (CPR) ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG. Rozporządzenie od 24 kwietnia 2011 obowiązuje w zakresie dotyczącym  Jednostek Oceny Technicznej (JOT)  i ich organizacji - oraz jednostek notyfikowanych i organów notyfikujących. Całe rozporządzenie wejdzie w życie od 1 lipca 2013 roku i z tym dniem straci moc Dyrektywa 89/106/EWG w sprawie zbliżenia ustaw, rozporządzeń i przepisów administracyjnych państw członkowskich  dotyczących wyrobów budowlanych.

Nowe regulacje prawne dotyczące wprowadzenia wyrobów budowlanych do obrotu wprowadzono w formie rozporządzenia Unii Europejskiej - jest więc bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach członkowskich Unii.

Wprowadzenie nowych regulacji przez UE ma na celu uproszczenie obecnych ram prawnych i uczynienia ich jaśniejszymi. Celem jest dalej poprawa przejrzystości i skuteczności obecnie obowiązujących przepisów i jednoczesne zmniejszenie kosztów ponoszonych przez producentów wyrobów budowlanych. Priorytetem Unii Europejskiej w budownictwie jest wdrożenie zasad zrównoważonego budownictwa oraz ustalenie zasad zharmonizowanych warunków wprowadzania wyrobów budowlanych do obrotu. W rozporządzeniu zwiększono zakres wymagań, które dotyczą wyrobów budowlanych w aspekcie zrównoważonego budownictwa, między innymi brak szkodliwego wpływu na środowisko. Przekłada się to na nowe zapisy wymagań podstawowych dotyczących obiektów budowlanych, zwracające uwagę na nowy cel nadrzędny jakim jest zdrowie i bezpieczeństwo osób mających kontakt z obiektami budowlanymi przy uwzględnieniu całego okresu ich użytkowania. Z tego założenia wynikają nowe zapisy wymagania podstawowego nr 3 „Higiena, zdrowie i środowisko” zwracające uwagę na konieczność oceny obiektów budowlanych pod tym kątem w ciągu ich całego cyklu życia, bezpieczeństwa pracowników w trakcie budowy, rozbiórki i użytkowania oraz uwzględnienia nie tylko wpływu obiektów na jakość środowiska, ale także na klimat. W wymaganiu podstawowym nr 6 „Oszczędność energii i izolacyjność cieplna” wprowadzono  dodatkowe wymaganie, stwierdzające, że obiekty budowlane muszą być również energooszczędne i zużywać jak najmniej energii podczas ich budowy i rozbiórki. Nowością jest wprowadzenie nowego wymagania podstawowego nr 7: „Zrównoważone wykorzystanie zasobów naturalnych” w brzmieniu:

Obiekty budowlane muszą być zaprojektowane, wykonane i rozebrane w taki sposób, aby wykorzystanie zasobów naturalnych było zrównoważone i zapewniało w szczególności:

• Ponowne wykorzystanie lub recykling obiektów budowlanych oraz wchodzących w ich skład materiałów i części po rozbiórce,
• Trwałość obiektów budowlanych,
• Wykorzystanie w obiektach budowlanych przyjaznych środowisku surowców i materiałów wtórnych

Producent w stosownych przypadkach będzie miał obowiązek przekazywania wraz
z deklaracją właściwości użytkowych informacji o zawartości substancji niebezpiecznych.

Zakres nowej regulacji obejmuje  ustalenie warunków wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych oraz zasad oznakowania CE na tych wyrobach. Rozporządzenie CRP wprowadza obligatoryjność znakowania CE oraz związanie zakresu deklaracji właściwości użytkowych z zamierzonym zastosowaniem. Istotą rozporządzenia dotyczącego wyrobów budowlanych jest zagwarantowanie, by wyrobom towarzyszyły wiarygodne dane dotyczące właściwości użytkowych wyrobów.

Poprzez sporządzenie deklaracji właściwości użytkowych producent przejmuje na siebie odpowiedzialność za zgodność wyrobu budowlanego z zadeklarowanymi właściwościami użytkowymi w odniesieniu do jego zasadniczych charakterystyk, objętych normą zharmonizowaną lub europejska ocena techniczną. Wzór deklaracji właściwości użytkowych określa załącznik nr 3 do Rozporządzenia CRP. Kopia deklaracji dostarczana jest dla każdego wyrobu udostępnionego na rynku, w formie papierowej albo przesyłana drogą elektroniczną w języku wymaganym przez państwo członkowskie, w którym wyrób jest udostępniony.

CRP daje możliwość  odstępstwa od obowiązku sporządzania deklaracji - gdy brak unijnych lub krajowych przepisów wymagających deklaracji zasadniczych charakterystyk w miejscu, gdzie wyroby budowlane są przeznaczone do stosowania:

• Wyroby produkowane i stosowane jednostkowo lub na zamówienie w nieseryjnym procesie produkcyjnym w odpowiedzi na specjalne zlecenie, zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi i na odpowiedzialność osób, które są odpowiedzialne za bezpieczne wykonanie obiektów budowlanych,
• Wyroby produkowane na terenie budowy w celu wbudowania w obiekt budowlany zgodnie z mającymi zastosowanie przepisami krajowymi i na odpowiedzialność osób, które są odpowiedzialne za bezpieczne wykonanie obiektów budowlanych,
• Wyrób produkowany w sposób tradycyjny lub zgodny z wymogami ochrony zabytków.

Rozporządzenie ustala podział odpowiedzialności między poszczególne podmioty gospodarcze, uczestniczące w procesie produkcji i dystrybucji wyrobu budowlanego.

Zadania producenta:

• Sporządzenie  deklaracji właściwości użytkowych
• Sporządzenie dokumentacji technicznej opisującej wszystkie istotne elementy związane z wymaganym systemem oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych ( okres przechowywania 10 lat)
• Umieszczenie oznakowania CE 
• Zapewnienie istnienia procedur zapewniających utrzymanie deklarowanych właściwości użytkowych wyrobu,
• Prowadzenie badań próbek wyrobów
• Rozpatrywanie reklamacji, skarg, ewidencjonowanie wyrobów niezgodnych
  i wyrobów wycofanych od użytkownika
• Zapewnienie identyfikacji i identyfikowalności wyrobów
• Zapewnienie identyfikacji producenta
• Informowanie dystrybutorów o zakresie monitorowania wyrobów
• Zapewnienie instrukcji obsługi i informacji na temat bezpieczeństwa

Rozporządzenie określa także  obowiązki upoważnionych przedstawicieli producenta, importerów oraz dystrybutorów.

Nowe przepisy stanowią najtrudniejsze wyzwanie dla stosujących wyroby, bo to na nich spoczywa obowiązek takiego doboru deklarowanych właściwości użytkowych wyrobów, aby zapewnić spełnienie przepisów techniczno-budowlanych obowiązujących w miejscu wznoszenia obiektów budowlanych. W celu ułatwienia pozyskiwania informacji o przepisach państw członkowskich odnoszących się do obiektów budowlanych rozporządzenie przewiduje powołanie sieci krajowych punktów kontaktowych ds. wyrobów budowlanych, których zadaniem będzie dostarczanie informacji na temat przepisów mających zastosowanie w przypadku wbudowania, montażu lub instalacji określonego typu wyrobu budowlanego.

W rozporządzeniu wprowadzono odmienne sformułowania,  w porównaniu z dyrektywą budowlaną, odnoszące się  do jednostek uczestniczących w ocenie zgodności  i systemów oceny.

Zamiast „europejskiej aprobaty technicznej” wydawana będzie „europejska ocena techniczna”, „jednostka aprobująca” to – „jednostka oceny technicznej” (JOT), zamiast „systemów oceny zgodności” stosowane będą  „systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych”.

Systemy oceny i weryfikacji stałości właściwości  użytkowych wg CRP

Rozporządzenie CRP wprowadza nowe dokumenty potwierdzające przeprowadzenie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych:

Nowe uregulowania wymagać będą  przeprowadzenia licznych kampanii informacyjnych, w szczególności skierowanych do  producentów jak i użytkowników wyrobów budowlanych.

Jako producenci prefabrykatów betonowych do kanalizacji nie powinniśmy obawiać się zmian, lecz wypatrywać szansy na wzrost zainteresowania prefabrykatami betonowymi. Beton, ze względu na zastosowane materiały i zużytą energię przy produkcji jest jednym z najbardziej zrównoważonych materiałów dla budownictwa. Charakteryzuje się bardzo dużą wytrzymałością i trwałością oraz jest przyjazny dla środowiska poprzez możliwość ponownego wykorzystania kruszywa w procesie recyklingu konstrukcji betonowych. Skład betonu ulega ciągłym modyfikacjom – po to, by z jednej strony doskonalić jego właściwości, z drugiej dopasować go do wymagań i potrzeb środowiska, w tym strategii zrównoważonego rozwoju.